انواع روش های تزریق دارو و آمپول و آموزش کامل

به گزارش بازرگانی خبرگزاری مهر ، ه ر سال هزاران نفر برای اولین بار مسئول تزریق دارو به یکی از اعضای خانواده می شوند؛ گاهی چون پرستار در دسترس نیست، گاهی چون آمپول روزانه است و رفت وآمد مکرر به درمانگاه توجیه ندارد. در این شرایط، اغلب افراد فقط یک ویدئوی کوتاه یا توضیح شفاهی پزشک را مبنای کارشان قرار می دهند.

مشکل از همین نقطه شروع می شود. تزریق دارو فقط وارد کردن سوزن به بدن نیست؛ انتخاب محل، زاویه، عمق و سرعت تزریق، بسته به نوع دارو و روش تجویزشده کاملاً متفاوت است. کسی که این تفاوت ها را نمی شناسد، حتی با نیت خیر هم می تواند آسیب بزند و هزینه این خطا همیشه فقط مالی نیست؛ گاهی جبران آن ماه ها زمان می برد. دقیقاً همین شکاف بین نیاز واقعی و آموزش موجود است که تقاضا برای دوره تزریقات را در سال های اخیر افزایش داده.

چهار روش اصلی تزریق دارو و تفاوت هایی که معمولاً نادیده گرفته می شود

در عمل بالینی، تزریق دارو به چهار دسته اصلی تقسیم می شود و هرکدام کاربرد، ریسک و نکات فنی خاص خود را دارند. دانستن این تفاوت ها، اولین قدم برای فهمیدن این است که چرا مهارت اجرایی اهمیت دارد و چرا نمی توان همه انواع تزریق را با یک روش ثابت انجام داد.

تزریق عضلانی (IM)

تزریق عضلانی برای داروهایی استفاده می شود که باید با سرعت متوسط جذب بدن شوند، مثل بسیاری از واکسن ها و آنتی بیوتیک های تزریقی. محل رایج آن ناحیه بازو، ران یا سرین است. طول سوزن نیز باید متناسب با سن و حجم عضله فرد انتخاب شود، نه یک اندازه ثابت برای همه. اشتباه در انتخاب محل می تواند به آسیب عصبی یا کبودی طولانی مدت منجر شود؛ به همین دلیل شناخت نقاط آناتومیک ایمن، بخش مهمی از آموزش صحیح است.

تزریق وریدی (IV)

تزریق وریدی حساس ترین نوع تزریق محسوب می شود، چون دارو مستقیم وارد جریان خون می شود و اثر آن تقریباً بلافاصله شروع می شود. همین سرعت اثر، جای خطا را هم کم می کند. ورود هوا به رگ، تزریق نادرست دارو یا رعایت نکردن سرعت تزریق، از خطراتی است که فقط با آموزش عملی و نه صرفاً تئوری قابل پیشگیری است؛ حتی خارج کردن حباب هوا از سرنگ پیش از تزریق، مهارتی است که باید زیر نظر مربی تمرین شود.

تزریق زیرجلدی (SC)

این روش برای داروهایی به کار می رود که باید به آرامی جذب شوند؛ نمونه شناخته شده آن انسولین است. عمق نفوذ سوزن در این روش کمتر از تزریق عضلانی است و زاویه ورود نیز متفاوت. برای بیمارانی که به طور روزانه این نوع تزریق را دریافت می کنند، چرخش محل تزریق نیز اهمیت دارد تا از سفت شدن بافت زیرپوستی جلوگیری شود. اشتباه در زاویه، می تواند اثر دارو را کاهش دهد یا باعث درد غیرضروری شود.

تزریق داخل جلدی (ID)

کم کاربردترین اما دقیق ترین نوع تزریق است و بیشتر در تست های آلرژی یا واکسن های خاص استفاده می شود. حجم داروی تزریقی بسیار کم است و دقت در عمق تزریق، مستقیماً روی صحت نتیجه تأثیر می گذارد. زمان مشاهده واکنش پوستی پس از تزریق نیز باید دقیق رعایت شود، چون قضاوت زودهنگام می تواند نتیجه را اشتباه نشان دهد.

اشتباهاتی که در تزریق غیرحرفه ای بارها تکرار می شود

اشتباه اول،

بخش زیادی از عوارض تزریق در منزل یا مطب های غیرمجاز، ناشی از چند اشتباه تکراری است. اولین مورد، استفاده از زاویه و عمق یکسان برای همه انواع تزریق است، در حالی که هر روش زاویه اختصاصی خودش را دارد.

اشتباه دوم،
نادیده گرفتن نقاط آناتومیک پرخطر است؛ مثلاً تزریق در نزدیکی عصب سیاتیک در ناحیه سرین که می تواند درد یا بی حسی طولانی مدت ایجاد کند. بسیاری از افرادی که تجربه عملی رسمی ندارند، این نقاط را دقیق نمی شناسند.

اشتباه سوم،

رعایت نکردن اصول استریل است؛ از ضدعفونی ناقص پوست تا استفاده مجدد از وسایل یک بارمصرف. این خطای به ظاهر ساده، یکی از شایع ترین دلایل عفونت محل تزریق است.

نمونه رایج این وضعیت، فردی است که مسئولیت تزریق داروی روزانه یکی از والدین یا اعضای خانواده را بر عهده می گیرد. او معمولاً روش کار را از یک بار مشاهده یاد گرفته و همان الگو را بدون تغییر تکرار می کند، حتی وقتی شرایط بیمار یا نوع دارو تغییر کرده باشد. و در نهایت، بسیاری با وجود اطلاع از نام دارو و دوز آن، هیچ آموزشی درباره واکنش های احتمالی بدن یا نحوه برخورد با عارضه حین تزریق ندیده اند؛ نکته ای که فقط در دوره های عملی آموزش داده می شود.

چرا دانستن نام روش ها، شما را برای انجام آن آماده نمی کند؟

بین «دانستن اینکه تزریق عضلانی یعنی چه» و «توانایی انجام درست آن روی بدن یک فرد واقعی»، فاصله زیادی وجود دارد. این فاصله را فقط تمرین تحت نظارت، نه مطالعه یا تماشای ویدئو، پر می کند.

به همین دلیل بسیاری از افرادی که مسئول تزریق دارو در خانواده یا محل کار خود شده اند، پیش از تصمیم نهایی، دنبال اطلاعاتی مثل خبرگزاری مهر در محتوای آن هیچ نظری ندارد .